วัดพระธาตุลำปางหลวงเป็นพระธาตุประจำปีเกิดของคนปีฉลู และมีความเชื่อว่าผู้ที่เกิดปีฉลูควรมาสักการะเพื่อความเป็นสิริมงคล วัดพระธาตุลำปางหลวงมีประวัติยาวนานกว่า 500 ปี และเป็นศูนย์กลางของความเชื่อและศรัทธาของชาวล้านนา ตามตำนานกล่าวว่าในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าพร้อมด้วยพระเถระสามองค์ได้เสด็จจาริกไปถึงบ้านลัมภะการีวัน (บ้านลำปางหลวง) และได้ประทับเหนือดอยม่อนน้อย 

ตำนานพระพุทธเจ้าเสด็จมาเยือนวัดพระธาตุลำปางหลวง

ในอดีตกาล สมัยพระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่ ได้ทรงเสด็จจาริกแสดงธรรมยังดินแดนต่างๆ พร้อมด้วยพระสาวก 500 รูป เมื่อเดินทางมาถึง บ้านลัมภะการีวัน (บริเวณที่เป็นวัดพระธาตุลำปางหลวงในปัจจุบัน) ได้เสด็จประทับนั่งบน ดอยม่อนน้อย ซึ่งอยู่ใกล้กับบริเวณวัด

พระพุทธเจ้าได้ทรงพิจารณาเห็นว่า บริเวณนี้เป็นชัยภูมิที่ดี เหมาะแก่การสร้างพระธาตุเจดีย์ในภายภาคหน้า และได้ตรัสพยากรณ์ว่า: “ต่อไปในอนาคต จะมีพระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของเราประดิษฐาน ณ ที่แห่งนี้”

เมื่อพระองค์ตรัสจบแล้ว ทวยเทพ เทวดา และมนุษย์ทั้งหลายต่างแซ่ซ้องสาธุการ และพื้นที่ตรงนั้นก็กลายเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์

ตามตำนานท้องถิ่นของ วัดพระธาตุลำปางหลวง กล่าวไว้ว่า เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จมาประทับ ณ ดอยม่อนน้อย ทรงได้แสดงธรรมแก่ชาวบ้านและพระเถระ แล้วได้มอบ พระเกศาธาตุ (เส้นพระเกศา) ให้กับ ปู่เจ้าลัวะ หรือที่เรียกในบางตำนานว่า “พญาลัวะหนานคำแดง” ซึ่งเป็นผู้นำชาวลัวะในพื้นที่ ณ ขณะนั้น

พญาลัวะได้เก็บรักษาพระเกศาธาตุไว้ด้วยความเคารพศรัทธา และต่อมาได้เป็นผู้ริเริ่ม สร้างเจดีย์เพื่อบรรจุพระเกศาธาตุ บนยอดดอยม่อนน้อย ซึ่งภายหลังกลายเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และพัฒนาเป็น วัดพระธาตุลำปางหลวง ในเวลาต่อมา

สถาปัตยกรรมและจุดเด่น

• องค์พระธาตุเจดีย์: เป็นเจดีย์ทรงล้านนา ก่ออิฐถือปูน หุ้มด้วยแผ่นทองเหลืองฉลุลายหรือที่เรียกว่าทองจังโก

• วิหารหลวง: วิหารประธานของวัด ตั้งอยู่บนแนวเดียวกับประตูโขงและองค์พระธาตุเจดีย์

• วิหารน้ำแต้ม: วิหารบริวารตั้งอยู่ทางทิศเหนือขององค์พระธาตุเจดีย์ มีภาพเขียนสีโบราณที่เก่าแก่

• หอพระพุทธ: เป็นสถาปัตยกรรมก่ออิฐทรงสี่เหลี่ยม ภายในมองเห็นแสงหักเห ปรากฏเป็นเงาพระธาตุและพระวิหารในด้านมุมกลับ

• กุฏิพระแก้ว: เป็นที่ประดิษฐานพระแก้วมรกต ไม่ปรากฏว่าใครเป็นผู้สร้างและสร้างเมื่อใด แต่ประมาณอายุไม่ต่ำกว่า 400 ปี

• วิหารพระเจ้าศิลา: เป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าศิลาซึ่งเป็นพระพุทธรูปที่เก่าแก่ที่สุดในกรุงละโว้

• พิพิธภัณฑ์: รวบรวมศิลปวัตถุจากที่ต่างๆ ที่หาชมได้ยาก เช่น สังเค็ด ธรรมาสน์ คานหาบ ตู้พระไตรปิฎก เป็นต้น

เวลาทำการ

นักท่องเที่ยวสามารถเข้าชมวัดพระธาตุลำปางหลวงได้ระหว่างเวลา 07.30-17.00 น.